Ortodoncja i ortopedia szczękowa jest odrębną dziedziną medycyny, która zajmuje się nieprawidłowością w ustawieniu zębów, łuków zębowych oraz szczęk. Liczba ortodoncyjnie leczonych pacjentów w większośćci państw rośnie, dzieje się to dzięki wzrastającym wymaganiom na estetykę uśmiechu i wygląd twarzy. Celem leczenia ortodontycznego jest doprowadzenie  prawidłowych łuków zębowych do prawidłowego zgryzu lub też przygotowanie uzębienia do następnego leczenia  prostodontycznego, chirurgicznego.Po ukończeniu takiego leczenia, uzębienie staje się ważną częścią harmonii twarzy, które otwiera pacjentowi drzwi do sukcesów w życiu towarzyskim i prywatnym.

Przebieg leczenia

Przed rozpoczęciem leczenia ważne jest ustalenie przebiegu leczenia. Nieodłączną częścią leczenia jest wstępne badanie pacjenta i  zestawienie dokumentacji. Do zrobienia analizy i zestawienia dokładnego planu leczenia są potrzebne zdjęcia rentgenowskie, fotografie oraz wyciski.
Ze szczegółowo opracowanym planem leczenia zapoznamy Państwo  i  po wzajemnym  jego uzgodnieniu rozpoczynamy leczenie. Zdarza się, że w trakcie leczenia dojdzie do nieprzewidywanych komplikacji, wtedy trzeba zmienić plan leczenia by osiągnać jak najlepszy wynik dla pacjenta. Zabiegi podczas wizyty oprócz lekarza przeprowadzają również zawodowo wyszkolone asystentki ortodontyczne według zaleceń lekarza i pod jego osobistą kontrolą.

Aktywne leczenie ortodontyczne

W naczym gabinecie ortodontycznym pracujemy za pomocą aparatów stałych i zdejmowanych.
Aparaty zdejmowane – pacjent sam sobie  może wyjąć z ust, służą one do leczenia lekkich wad albo do przedleczenia nieprawidłowości przed założeniem aparatu stałego, głównie w wieku dziecięcym. Aparaty zdejmowane slużą również jako aparaty retencyjne po ukończeniu leczenia aparatami stałymi i służą do utrzymania osiągniętego wyniku.

Aparaty stałe – dzisiaj stają się główną metodą w leczeniu większości wad. Chodzi o zamki i pierścienie, które na czas leczenia są przyklejone na zęby. Druty, które do tych elementów wkładamy powoli, tworzą prawidłowy łuk a po nim przesuwamy zęby na dane miejsce.
Długotrwałym, całodziennym działaniem słabych sił możemy osiągnąć bardzo dobre  wyniki nawet w przypadku dużych wad w ustawieniu zębów. Przeciętny czas leczenia aparatem stałym wynosi 1,5 – 3 lat, w zależności od rodzaju wady. Ta technika powstała w USA i w Skandynawii przed 50 laty, dlatego istnieje wiele doświadczeń. Pozwalamy sobie  zapewnić Państwu taką samą wartościową technikę leczenia jak w innych krajach rozwiniętych.

Współpraca pacjenta

Niezbędnym warunkiem pomyślnego leczenia ortodontycznego jest wzorowa współpraca pacjenta. Głównym warunkiem współpracy są prawidłowe wizyty kontrolne. W przypadku aparatów stałych raz na miesiąc, a w przypadku zdejmowanych aparatów, co  2 – 3 miesiące. Terminy wizyt nie można ustalać tylko na godziny popołudniowe, dlatego że i inni pacjenci chodzą do szkoły lub pracy. Będziemy jednak starać się ustalać porę Waszej wizyty w czasie mniej ważnych lekcji oraz według Waszych możliwości dojazdowych. Jesteśmy sobie świadomi, że leczenie jest  bardzo czasochłonne i Wasza obecność nie jest konieczna na każdej wizycie. Oczywiście jest możliwość zapytania o przebieg leczenia kiedykolwiek i w takim razie jest Wasza obecność zawsze mile widziana.
O ile pacjent nie dotrzymuje ustalonych wizyt kontrolnych, dochodzi do niepotrzebnego przedłużania leczenia. Aparat stały pozostawiony przez dłuższy czas bez kontroli może spowodować niepożądany efekt, nawet uszkodzić uzębienie pacjenta. Powtórne niedotrzymanie wizyty w gabinecie jest powodem do przedwczesnego ukończenia leczenia, bowiem ryzyko uszkodzenia uzębienia jest mniejsze, aniżeli w przypadku,  kiedy aparat stały jest całkowicie bez dozoru przez dłuższy okres czasu.
Jeżeli z jakiegokolwiek powodu nie będziecie mieli Państwo możliwości stawienia się na wizytę w danym terminie, wtedy prosimy o telefoniczne powiadomienie o tym fakcie. Staramy się spełnić wymagania wszystkich pacjentów, tak abyście czekali najkrócej a czas leczenia był jak najkrótszy. Prosimy dlatego o wyrozumiałość dla nas i innych pacjentów. W ostatecznych przypadkach jesteśmy zmuszeni żądać za niedotrzymanie wizyt kontrolnych kompensat finansowy.

W przypadku zdejmujących aparatów zachodzi konieczność przestrzegania rad lekarza przy aktywacji śrub oraz dotrzymaniu właściwej liczby godzin noszenia aparatu. Taka współpraca jest niezbędna, inaczej nie dojdzie w leczeniu do pożądanego postępu.

Podczas leczenia aparatami stałymi są używne dodatkowe elementy. Chodzi przede wszystkim o zewnetrzne  wyciągi oraz międzyszczękowe wyciągi elastyczne. Lekarz albo asystentki podają  szczegółowe instrukcje jak zakładać  wyciągi i kiedy je nosić. 

Niezbędnie ważnym warunkiem pomyślnego leczenia jest wzorowa higiena. Zęby z aparatem stałym należy dokładnie czyścić oraz wykonywać masaże dziąseł szczoteczką i pastą po każdym jedzeniu. Jest niezbędne aby pacjent się przyzwyczaił do tego, że szczoteczkę do zębów musi mieć przy sobie w szkole, na prawidłowych wizytach kontrolnych u nas w gabinecie, oraz wszędzie tam gdzie będzie konsumować jedzenie. Przy nieprawidłowej higienie mogą na zębach pojawić się plamy i odbarwienia z powodu odwapnienia szkliwa (patrz komplikacje leczenia). Dbałość o  pierwszorzędną higienę jest podstawą ortodontycznego leczenia a pacjenci, którzy tego warunku nie przestrzegają, nie powinni leczenia aparatem stałym w ogóle rozpoczynać.
    
     Niedostateczna higiena jest też powodem do przedwczesnego zdjęcia aparatu stałego. Nie możemy sobie pozwolić na uszkodzenie uzębienia z powodu leczenia. Po założeniu aparatu stałego każdy pacjent jest szczegółowo poinformowany jak o swój aparat dbać, łącznie z pokazem prawidłowej techniki czyszczenia i stosowania odpowiednich środków. Jeżełi zauważymy złą higienę przy następnych wizytach kontrolnych, jest niezbędne zapewnić pacjentowi indywidualną wizytę u naszych higienistek.

Przy leczeniu aparatem stałym należy też liczyć się z pewnymi ograniczeniami co do jedzenia. W pierwszych dniach po założeniu aparatu jest odczuwany lekki ból przy żuciu, dlatego polecamy miękkie lub ciekłe artykuły spożywcze. Ten okres nazywany jest „jogurtowy dzień”. Następnie można konsumować wszystko, oprócz wyjątkowo twardych produktów jak naprz. tousty, orzechy, surowa marchew, kalarepa itp... Zamki są na przedniej stronie „tylko” naklejone a przy gryzieniu twardych żywności mogą być urwane. Dlatego jest wskazane niektóre produkty żywnościowe kroić na mniejsze kawałki. Również trzeba wykluczyć cukierki, tzw. klejące np. Krówki,karmelki itp... O ile chodzi o gumę do żucia to można ostrożnie używać ale tylko bez cukru.
Jeśli dojdzie do oderwania zamku należy telefonicznie ustalić termin wizyty w celu ponownego jego przyklejenia.

Jeśli znajdziemy na którymś zębie ubytek, to  od razu będziemy koordynować z Waszym lekarzem jego naprawę. Ważne jest, abyście wiedzieli, że nie możemy znać historię i specyfikacje Waszego uzębienia tak jak Wasz dentysta a przy kontrolach aparatu obserwujemy stan Waszego uzębienia przede wszystkim  od strony naszej specjalizacji. Dlatego jest niezbędne abyście  prawidłowo chodzili również na  wizyty kontrolne do swojego stomatologa.

Często też współpracujemy w przebiegu leczenia z innymi stomatologicznymi branżami, przy chorobie dziąseł - z paradontologiem, przy braku zębów - z implantologiem lub protetykiem, a przy wypełnianiu zębów - z Waszym stomatologiem. Wszystkie kroki staramy się koordynować w celu osiągnięcia jak najlepszego wyniku estetycznego.
Pełnowartościowe leczenie ortodontyczne przynosi ze sobą pewne  koszta, ponieważ w większości przypadków chodzi tylko o usunięcie wady kosmetycznej. Średnia cena aparatu stałego  wynosi około 10 tysięcy koron na jeden łuk zębowy, a zależy od ilości i typu zastosowanego materiału podczas leczenia. Tę kwotę można opłacać w ratach. Dopłaty za zdejmujące aparaty są o wiele mniejsze i opłaca się je przy ich założeniu. Sczegóły o kosztach podaje lekarz w gabinecie. 

Retencja

Retencja albo  okres stabilizacji jest niemniej ważnym etapem, kiedy jest potrzebny wynik aktywnego leczenia aparatem stałym jak najdłużej ustabilizować . Pacjenci czasami tego okresu nie przestrzegają, co powoduje tzw. recydywę czyli częściowy powrót do stanu początkowego. Wszystkie zanikłe wady po każdym leczeniu ortodontycznym  mają tendencje do powrotu - czasami większą albo mniejszą. Zanim dojdzie do przysposobienia tkanki organizmu na nowy stan, zachodzi potrzeba utrzymywania osiągniętego wyniku. W tym okresie używany jest  aparat reencyjny zdejmowany, który należy nosić dokładnie według zaleceń lekarza prowadzącego leczenie ortodontyczne! Oprócz tego czasami kleimy na tylną strone przednich zębów cieńki drut tzw. retainer, który zabezpiecza stuprocentową stabilizację wyników na przednich zębach. Jeśli dojdzie do jego uwolnienia zachodzi potrzeba jak najprędzej dotrzeć do gabinetu. Każdy kto nie będzie przestrzegał tego okresu i nie dotrzyma zaleceń lekarza musi się pogodzić z wynikiem, którym sobie sam zawinił.

Niezależnie od tego czy pacjent w młodości przechodził leczenie ortodontyczne czy nie. dochodzi już od wczesnego średniego wieku do przesunięć zębów, najczęściej naprz. Stłoczenie na dolnych przednich zębach, te przesunięcia są u każdego człowieka indywidualne i  zależy to na zmianach w kościach w ciągu „normalnego”starzenia się nas wszystkich. Czasami są te wady całkowicie bez znaczenia a innym razem mogą osiągnąć taki duży stopień, że wyraźnie przyczyniają się do wczesnej utraty zębów. Jest to wytłumaczenie dlaczego aparaty stałe nosi dzisiaj coraz więcej dorosłych ludzi.
Po skończeniu leczenia ortodontycznego u młodych pacjentów (jeśli w trakcie leczenia nie wystąpią żadne problemy okolicznościowe) obie szczęki są prawidłowo ukształtowane – zachodzą na siebie. Taki stan nie może być zagwarantowany do końca życia. Nie jest wyjątkiem, gdy pacjent rozpocznie leczenie ortodontyczne w młodości a potem naprz. za 30 lat później, z innego powodu. Mimo, że z tego poglądu dochodzi do pewnego nawrotu zawsze jest powód do leczenia ortodontycznego nie tylko pod względem estetyki ale również co mechanicznego obciążenia by nasze zęby wytrzymały w ustach jak najdłużej.

Możliwe komplikacje podczas leczenia ortodontycznego

Początkowy dyskomfort po założeniu aparatu stałego jest lekki ucisk na zęby, czasami i bóle zębów. Te kłopoty są  bardzo indywidualne i zależne od indywidualnego przystosowania się do czegoś nowego w jamie ustnej. Rozpoczynają się w większości przypadkach  na drugi dzień po założeniu i nie trwają dłużej niż tydzień. W wyjątkowych przypadkach możliwe jest dla wyeliminowania bólu zastosowanie analgetyków. Te kłopoty mogą się powtarzać po każdej wizycie kontrolnej, ale nie  w takim zakresie jak na początku leczenia i trwają przez krótszy czas.
Pacjent może mieć także na błonie śluzowej twarzy obdarcia i odgniecenia. W takich przypadkach jest do dyspozycji wosk ochronny. Czasami trzeba odwiedzić lekarza by powodujące obrażenia elementy usunąć. Niedogodności wtedy szybko mijają. Niektórzy pacjenci mają tendencje do tzw. resorpcji korzenia, co oznacza skrócenie korzenia zęba. W ciągu leczenia ortodontycznego może u nich dojść do przyśpieszenia tego procesu. Chodzi o minimalne zmiany długości korzenia nie mające wpływu na funkcje i wytrzymałość zęba.
W wyjątkowych przypadkach leczenie nie daje zaplanowanych efektów. Powodem mogą być nieoczekiwane komplikacje w leczeniu jako nieoczekiwana tkankowa reakcja pacjenta albo wzrost pacjenta. To wszystko może znacznie przedłużyć leczenie, zmienić dany plan leczenia a końcowy efekt nie jest tak dobry jak oczekiwaliśmy.
Najczęstszą wadą leczenia ortodontycznego jest pojawienie się plamek  odwapnien z powodu złej higieny, o której już pisaliśmy. Szkliwo pod zamkami zagrożone nie jest, ale jest stuprocentowo chronione. Niebezpieczeństwem jest brudny nalot- powłoka na zębach w okolicach zamków i między nimi. W tej powłoce są bakterie, które powodują rozkładanie pożywienia i powstawanie kwasu, który odwapnia szkliwo. Efektem są białe lub żółte plamy na zębach, które już nie znikną i pozostaną na stałe. Tych niepożądanych efektów czasami można nie zauważyć podczas leczenia (w przypadku gdy są widoczne są powodem do natychmiastowego zdjęcia aparatu) ale często pojawiają się aż po zdjęciu aparatu stałego w postaci białego, obrębku. Przykro jest że częstym wynikiem leczenia ortodontycznego są „proste” zęby ale wskutek długotrwałego zaniedbania higieny – z plamami! W najgorszych przypadkach może nawet powstać wokół zamków próchnica. Powłoka nazębna jest też przyczyną zapalenia dziąseł. Leczenie w takich warunkach jest dla lekarza nieprzyjemne i skomplikowane (częste krwawienie, luzujące się zamki). Wiadomo jest też, że przy zapaleniu dziąseł zęby  przesuwają się powoli i dochodzi do uszkodzenia wiązadeł utrzymujących ząb w kości. Trzeba ponownie podkreślić, że niedostateczna higiena jest powodem do przedwczesnego zakończenia leczenia. Za taki czasami trwałe uszkodzenie zębśów jest całkowicie odpowiedzialny pacjent.

Szanowni pacjenci!
Moim obowiązkiem było poinformowanie Was o wszystkich ważnych aspektach i przebiegu leczenia ortodontycznego. Wwierzę że nasza współpraca będzie się układać bardzo dobrze, a nasze starania będą podparte Waszą pilnością i cierpliwością w osiągnięciu końcowego efektu

Odmianą Państwu będą zdrowe zęby a piękny uśmiech

Cieszymy się

                                   Doktor /lek. med. Eva Šrámková

Informacyjna zgoda pacjenta

Tym oświadczam, że mój lekarz Doktor Eva Šrámková poinformowała mnie o planie i  przebiegu leczenia ortodontycznego aparatem stałym lubaparatem zdejmowanym, oraz  możliwych komplikacjach .

Dalej zgadzam się na zrobienie modeli diagnostycznych , zdjęć rentgenowskich przed, w ciągu oraz po skończeniu leczenia ortodontycznego, podobnie jak ze zdjęciami- fotografiami. Byłam(-em) poinformowany(-a) o tym, że są obowiązkową częścią  dokumentacji lekarskiej i całkiem ją akceptuję i wyrażam zgodę.

Byłam(-em) też poinformowany(-a) o kosztach finansowych leczenia ortodontycznego i całkowicie je akceptuję i wyrażam zgodę.

Oświadczam, że lekarz Dr. Eva Šrámková, może używać mojej dokumentacji zdrowotnej do specjalistycznych konsultacji medycznych, na wykładach i publikacjach w literaturze specjalistycznej. Moje dane personalne nie będą udostępniane a wszelkie dane dokumentacji lekarskiej podlegają ochronie zgodnie z ustawą o ochronie danych osobistych.